ლარის კურსის დადგენა ბუნდოვან გარემოში ხდება
ლარის კურსის დადგენა ბუნდოვან გარემოში ხდება
21 მარტი / 2016
ლარის მკვეთრმა გამყარებამ კიდევ ერთხელ აქტუალური გახადა საკითხი, უნდა იყოს თუ არა კურსის განსაზღვრის პროცესი მეტად გამჭვირვალე. ანუ საზოგადოებამ იცოდეს კონკრეტული ბანკი რა მოცულობის ვალუტას ყიდულობს. ეკონომისტები ცალსახად აცხადებენ, რომ ამ ინფორმაციის გასაჯაროება დაუშვებელია და სპეკულაციების თავიდან აცილება, თუ მსგავსი რამ არსებობს, ეროვნულმა ბანკმა უნდა მოახერხოს.

ეროვნული ბანკის ოფიციალური კურსის მიხედვით, ერთ თვეში ლარი დოლარის მიმართ 6,8%-ით გამყარდა. ღია ბაზარზე გამყარების მასშტაბები უფრო დიდია. გამომდინარე იქიდან, რომ სესხების 65%, ხოლო დეპოზიტების 75% დოლარშია. საზოგადოების ინტერესი დოლარი-ლარის კურსის თამაშის მიმართ ერთი ორად გაზრდილია. ხშირად კეთდება განცხადებები, რომ ინფორმაცია ბლუმბერგის სავალუტო სისტემაში კომერციული ბანკების მიერ დადებული გარიგებების შესახებ ღია უნდა იყოს. კერძოდ, საზოგადოებამ უნდა იცოდეს კონკრეტული ბანკი რამდენ და რომელ ვალუტას ითხოვს, რათა სპეკულაციები გამოირიცხოს. ეკონომისტები აღნიშნავენ, რომ ბანკი არის ჩვეულებრივი კომერციული უწყება, რომელიც მოგებაზეა ორიენტირებული, ამიტომ მას მორალს ვერ მოსთხოვ. ასეთი სპეკულაციების თავიდან ასაცილებლად ერთადერთი ბერკეტი აქვს ეროვნულ ბანკს ინტერვენციების სახით.

ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი სოსო არჩვაძე ამბობს, რომ როგორც ორი ქვეყნის სადაზვერვო სამსახური უმალავს ინფორმაციას ერთმანეთს, ასეთივე სტრატეგია აქვთ კომერციულ ბანკებს.

"ეს არის სენსიტიური ინფორმაცია. ბანკები ერთმანეთის კონკურენტები არიან და არა მეგობრები. მათ არ სურთ კონკრეტული გარიგებების შესახებ ინფორმაცია მის კონკურენტს ჰქონდეს. შესაძლებელია ეს საკუთარი მიზნებისთვის გამოიყენონ. გარდა ამისა, ბანკების სურვილი არ არის მათ კონკრეტულ ნაბიჯზე ვიღაც იყოს ჩასაფრებული, რომელსაც შეიძლება აჟიოტაჟი მოჰვეს. რაც უფრო შორს იქნება ცნობისმოყვარე თვალი მათთვის მით უკეთესია", - აღნიშნავს სოსო არჩვაძე.

ეროვნული ბანკის საბჭოს ყოფილი წევრის მიხეილ თოქმაზიშვილის განცხადებით, ეს კერძო საკუთრების კომერციული უფლებაა. ყველა კომერციულ უწყებას აქვს უფლება გაასაჯაროოს ან დახუროს ინფორმაცია, რომელიც მას ეკუთვნის. ერთადერთი ინსტიტუტი, რომელსაც ამ ინფორმაციასთან წვდომის ლეგიტიმური უფლება აქვს - ეროვნული ბანკია.

"ბანკების ნებაა ეს ინფორმაცია იქნება გამჭვირვალე თუ არა. მათ მეტ გამჭვირვალობას ვერავინ მოთხოვს, ვინაიდან ეს უკავშირდება უსაფრთხოებასა და კომერციულ საიდუმლოებას. ასევე პირდაპირ კავშირშია კერძო საკუთრების უფლებების დაცვასთან. მესმის საზოგადოების ინტერესი, იმასთან დაკავშირებით, იძლევა თუ არა ბლუმბერგის სისტემა სპეკულაციების შესაძლებლობას. ყველა ბანკი არის კომერციული უწყება, რომელსაც აქვს სურვილი ფული იყიდოს იაფად და გაყიდოს
You must have Flash Player installed in order to see this player.
ძვირად, რათა მოგება დარჩეს. აქ მორალზე საუბარი ზედმეტია. ეს არის კლასიკური კანონზომიერება. ერთადერთი რეგულაციის ბერკეტი ინტერვენციების სახით აქვს ეროვნულ ბანკს", - აცხადებს თოქმაზიშვილი.

ფინანსისტ ვახტანგ ხომიზურაშვილის აზრით, ყველაზე გამჭვირვალე სისტემა არის სავალუტო ბირჟა და თავის დროზე ბლუმბერგის სისტემაში გადასვლა შეცდომა იყო, ვინაიდან საქართველო ამისთვის ჯერ კიდევ არ არის მზად.

ვახტანგ ხომიზურაშვილის განცხადებით, ვალუტის კურსი სამართლიანი მაშინ არის, როდესაც კონცენტრაცია კეთდება მოთხოვნა-მიწოდებაზე და მოცულობა დიდია. "ბლუმბერგის" სისტემაში პატარა თანხამაც შეიძლება კურსის ცვლილება გამოიწვიოს, მაგალითად, მოლაპარაკებით, სპეკულაციური თავდასხმებით და ა. შ.

"შეიძლება 10 ათას დოლარად სავალუტო კურსი აბურთავო როგორც გინდა და ამის პატრონი არავინ არის. ეროვნული ბანკი ამბობს, რომ ყველაფერს აკონტროლებს და შეგვიძლია წყნარად ვიყოთ, მაგრამ შემმოწმებელი ვინაა? ჩვენთან სავალუტო რესურსი საბანკო სისტემაშია. ორ ბანკს უკავია მთელი ქვეყნის სავალუტო რესურსების 70 პროცენტი. საქმე გვაქვს ოლიგოპოლიასთან, როდესაც სრულიად დასაშვებია მოლაპარაკება, გარკვეული შეთანხმება", - მიიჩნევს ხომიზურაშვილი და დასძენს, რომ სუსტი ეკონომიკის, განვითარებადი ქვეყნებისთვის მიზანშეწონილია სავალუტო ბირჟების ფუნქციობა. თავიდან ბანკთაშორისი სავალუტო ბირჟა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის რეკომენდაციით გაკეთდა, სადაც კურსის ფორმირება ხდებოდა. დაცული იყო სავაჭრო წესები, კონტროლის მექანიზმი და ა. შ.

"2006 წლიდან ბანკთაშორისი სავალუტო ბირჟა მოისპო და ქვეყანა გადავიდა "ბლუმბერგის" სისტემაში. იგი არ არის სავაჭრო მოდელი, ეს, უბრალოდ, საინფორმაციო სისტემაა. სავალუტო ბირჟებზე მკაცრად არის რეგულირებული კურსის ფორმირების პრინციპები, ანუ განსაზღვრულია გარიგებისთვის საჭირო მინიმალური თანხის მოცულობა. ბირჟაზე ყველას აქვს შესაძლებლობა დაინახოს, რა მოცულობით მიდის ვაჭრობა, რა დოზით ერევა ეროვნული ბანკი, რამდენი ბანკი მონაწილეობს. ამ შემთხვევაში კონფიდენციალურობიდან გამომდინარე დახურულია მხოლოდ ინფორმაცია - რომელმა ბანკმა რომელი და რამდენი ვალუტა იყიდა", - ამბობს ხომიზურაშვილი.

სრულიად განსხვავებული მოსაზრება აქვს მიხეილ თოქმაზიშვილს. იგი აღნიშნავს, რომ სავალუტო კურსის განსაზღვრაში კომერციული ბანკები მონაწილეობენ, მაგრამ მათთვის გრძელვადიან პერსპექტივაში მნიშვნელოვანია არა ცვალებადი ვალუტა, არამედ სტაბილური კურსი.

"თუ ისინი ერთ შემთხვევაში შეეცდებიან სპეკულაციური კურსით მოიგონ რამე, მეორე შემთხვევაში აუცილებლად წააგებენ. გამორიცხულია, რომ კომერციული ბანკები კურსთა მერყეობით იყვნენ დაინტერესებულნი. გარდა ამისა, "ბლუმბერგის" სისტემაში უფრო გაშლილია ვალუტის მიწოდება, ბირჟაზე ეს შეზღუდული იყო", - ამბობს მიხეილ თოქმაზიშვილი.

ადრე ეროვნული ბანკი აქვეყნებდა ზოგად ინფორმაციას, რამდენი ბანკი მონაწილეობდა სავალუტო აუქციონებში და მთლიანობაში როგორი იყო მოთხოვნა-მიწოდება, თუმცა კარგა ხანია მისი გამოქვეყნება შეწყდა. თოქმაზიშვილის განცხადებით, ეს ინფორმაცია უფრო მეტ გაუგებრობას იწვევდა, ვინაიდან იყო შემთხვევები, როდესაც მოთხოვნა იყო კონკრეტულ ვალუტაზე და აბსოლუტურად განსხვავებული კურსი იდებოდა. "ვაჭრობა მთელი დღის განმავლობაში მიდის და მდგომარეობა ნებისმიერ დროს შეიძლება შეიცვალოს. ამიტომ ეს ინფორმაცია საინტერესო არ არის. უფრო მეტ გაუგებრობას იწვევდა და კარგია, რომ მისი გამოქვეყნება შეწყდა", - მიიჩნევს თოქმაზიშვილი.

საქართველო "ბლუმბერგის" სისტემაში 20009 წლის მარტიდან ჩაერთო. ამ გადაწყვეტილების მთავარი ინიციატორი "საქართველოში ეკონომიკური რეფორმების ფუძემდებლად" წოდებული კახა ბენდუქიძე იყო. იგი მიიჩნევდა, რომ "საქართველოსთვის და მისი მსგავსი ქვეყნებისთვის საკუთარი ვალუტის არსებობა ზედმეტი რისკი გახლდათ". ბენდუქიძის მოწოდება იყო ისიც, რომ საქართველოში ლართან ერთად მიმოქცევაში დოლარი და ევრო უნდა ჩაშვებულიყო, რაც ინვესტორებს სავალუტო რისკისგან დაიცავდა. ეკონომისტების დიდი ნაწილის აზრით, უკან დაბრუნება არ ღირს, ახლა მთავარია ეროვნულმა ბანკმა სწორი სტრატეგია განსაზღვროს და მთავრობასთან კოორდინირებულად იმუშაოს.

მაკა ვარადაშვილი
გაზეთი "ბანკები და ფინანსები"

კომენტარები (0)
კომენტარები არ გაკეთებულა
მსგავსი სიახლეები
2017 წლის 1 აპრილის მდგომარეობით, წინა თვესთან შედარებით საქართველოს კომერციული ბანკების მთლიანი აქტივები 1.5%-ით, 0.4 მილიარდი ლარით გაიზარდა და 29.8 მილიარდი ლარი შეადგინა.
”საქართველოს ბანკმა” საქართველოში არსებული საქველმოქმედო ფონდების ერთიანი ონლაინ პლატფორმა www.donate.ge შექმნა.
საბანკო სექტორში განთავსებული არასაბანკო დეპოზიტების მოცულობამ 2017 წლის პირველი აპრილისათვის 16.1 მილიარდი ლარი შეადგინა, რაც 470.6 მილიონი ლარით ანუ 2.8 პროცენტით ნაკლებია პირველი მარტისათვის არსებულ მაჩვენებელზე
„ინტერ რაო“-ს ნიდერლანდური სტრუქტურები, რომლებიც საქართველოში აქტივებს ფლობენ, საქართველოს ხელისუფლებისგან, ლარის გაუფასურების გამო, კომპენსაციას ითხოვენ.
ლარის გაცვლითი კურსი დოლართან მიმართებით მყარდება. მიმდინარე თვის დასაწყისში თუ ერთი ამერიკული დოლარის ღირებულება 2.43 ლარი იყო, ეროვნული ბანკის მონაცემებით, ის 2.39 ლარი ღირს.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში სამუშაო ვიზიტით ყოფნისას, საქართველოს პირველი ვიცე-პრემიერი, ფინანსთა მინისტრი დიმიტრი ქუმსიშვილი საერთაშორისო საინვესტიციო ბანკის, „ჯეიპი მორგანის“ მმართველ დირექტორს, შტეფან ვაილერს შეხვდა.
საქართველოს პირველი ვიცე-პრემიერი, ფინანსთა მინისტრი, დიმიტრი ქუმსიშვილი ევროპის საინვესტიციო ბანკის ვიცე-პრეზიდენტს შეხვდა.
ევროპის საინვესტიციო ბანკთან 2017 წლის ივლისში, ახალ 250-მილიონიან ხელშეკრულებას მოეწერება ხელი, - ამის შესახებ პირველმა ვიცე-პრემიერმა, ფინანსთა მინისტრმა დიმიტრი ქუმსიშვილმა განაცხადა.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში, პირველი ვიცე-პრემიერი
მსოფლიო ბანკი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სამთავრობო ვალისა და ფისკალური რისკების მართვის საკითხებში ტექნიკურ დახმარებას აღმოუჩენს.
რუბრიკის სხვა სიახლეები
27.04.2017
თბილისში ხვალ საქართველო-მოლდოვას ეკონომიკური თანამშრომლობის ერთობლივი მთავრობათაშორისი კომისიის პირველი სხდომა გაიმართება.
სრულად
27.04.2017
იორდანიისა და საქართველოს დედაქალაქებს შორის პირდაპირი რეგულარული საჰაერო მიმოსვლა ხვალიდან დაიწყება. ამანი-თბილისი-ამანის პირველი რეისი თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში 16:40 საათზე დაეშვება.
სრულად
27.04.2017
მთავრობის საპარლამენტო მდივანი შალვა თადუმაძე “აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისთვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ მთავრობის კანონპროექტზე “ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ განცხადებას “სრულ სისულელეს“ უწოდებს.
სრულად
27.04.2017
კონსტიტუციაში ახალი ჩანაწერის თანახმად, მიწაზე, როგორც განსაკუთრებულად მნიშვნელოვან რესურსზე, საკუთრების უფლებას აწესრიგებს ორგანული კანონი
სრულად
27.04.2017
საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრი (GIAC) ხვალ, სასტუმრო „რედისონ ბლუ ივერიაში“ მშენებლებს კერძო დავების გადაწყვეტის მექანიზმის შესახებ ინფორმაციას წარუდგენს, - ამის შესახებ საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატიდან იუწყებიან.
სრულად
TOP
რეკომენდებული
მნიშვნელოვანი
ოფიციალური კურსი
კონვერტორი
ბირჟა
27.04.2017
28.04.2017
USD
1
USD
2.4773
2.4751
EUR
1
EUR
2.6968
2.6996
GBP
1
GBP
3.1774
3.1939
RUB
100
RUB
4.3797
4.3579